1. Luật Đấu thầu mới chính thức có hiệu lực – thay đổi mang tính nền tảng
Năm qua đánh dấu việc Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 chính thức có hiệu lực (từ 01/01/2024), tạo ra bước chuyển lớn về tư duy quản lý đấu thầu theo hướng:
- Tăng cường cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế;
- Mở rộng phạm vi điều chỉnh, bổ sung nhiều loại hình gói thầu mới;
- Siết chặt trách nhiệm của chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia và nhà thầu.
👉 Đây là khung pháp lý trung tâm chi phối toàn bộ hoạt động đấu thầu hiện nay.
2. Hệ thống nghị định, thông tư được ban hành đồng bộ hơn
Trong năm qua, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành, sửa đổi nhiều nghị định và thông tư hướng dẫn Luật Đấu thầu 2023, tập trung vào:
- Quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư;
- Hình thức đấu thầu qua mạng, mua sắm tập trung;
- Quy định chi tiết về đánh giá hồ sơ dự thầu, xử lý tình huống, hủy thầu, kiến nghị.
👉 Hệ thống văn bản dưới luật ngày càng đầy đủ và thống nhất, giảm khoảng trống pháp lý so với giai đoạn trước.
3. Đấu thầu qua mạng trở thành phương thức chủ đạo
Hành lang pháp lý trong năm qua khẳng định rõ:
- Đấu thầu qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là hình thức bắt buộc đối với đa số gói thầu;
- Chuẩn hóa biểu mẫu điện tử, quy trình nộp – mở – đánh giá hồ sơ;
- Tăng khả năng giám sát, truy vết, hạn chế can thiệp chủ quan.
👉 Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số hoạt động đấu thầu.
4. Siết chặt quản lý, phòng chống tiêu cực trong đấu thầu
Các quy định mới nhấn mạnh:
- Kiểm soát xung đột lợi ích;
- Tăng chế tài xử phạt, cấm tham gia đấu thầu đối với hành vi gian lận;
- Rõ ràng hơn về trách nhiệm cá nhân trong từng khâu.
👉 Điều này góp phần làm sạch môi trường đấu thầu, đồng thời nâng cao vai trò của tư vấn chuyên nghiệp.
5. Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng yêu cầu năng lực cao hơn
Hành lang pháp lý mới:
- Đơn giản hóa một số thủ tục hành chính;
- Mở rộng cơ hội tiếp cận gói thầu cho doanh nghiệp;
- Tuy nhiên, yêu cầu năng lực pháp lý, tài chính, kinh nghiệm và tuân thủ cao hơn, đặc biệt với tư vấn và nhà thầu.
👉 Doanh nghiệp và đơn vị tư vấn phải chủ động cập nhật pháp luật và chuẩn hóa quy trình nội bộ.
6. Vai trò của tư vấn đấu thầu ngày càng quan trọng
Trong bối cảnh pháp lý mới:
- Tư vấn đấu thầu không chỉ làm hồ sơ, mà còn định hướng pháp lý – kiểm soát rủi ro – đảm bảo tuân thủ;
- Chất lượng tư vấn quyết định lớn đến tính hợp lệ, hiệu quả và an toàn pháp lý của gói thầu.
KẾT LUẬN
Một năm qua, hành lang pháp lý về đấu thầu tại Việt Nam đã chuyển sang giai đoạn ổn định, chặt chẽ và minh bạch hơn, lấy Luật Đấu thầu 2023 làm trụ cột, thúc đẩy đấu thầu qua mạng và tăng cường kỷ cương pháp luật. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với các chủ thể tham gia thị trường đấu thầu.
